Chiếc lược ngà

[chiecluocnga1]

I. Giới thiệu chung về tác phẩm sơ đồ tư duy văn bản chiếc lược ngà

1. Tác giả: Nguyễn Quang Sáng
   • Nguyễn Quang Sáng (1932 - 2014) là một nhà văn nổi tiếng của nền văn học Việt Nam. Ông có nhiều sáng tác gắn liền với cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và cuộc sống của người dân Nam Bộ.
   • Tác phẩm của ông thường mang đậm màu sắc Nam Bộ với những câu chuyện thấm đẫm tình người, đặc biệt là tình cảm gia đình.
2. Tác phẩm: Chiếc lược ngà
   • “Chiếc lược ngà” được viết vào năm 1966 trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Tác phẩm xoay quanh câu chuyện về tình cha con cảm động giữa ông Sáu và bé Thu trong hoàn cảnh chiến tranh.
   • Tác phẩm là một trong những câu chuyện nổi tiếng về tình phụ tử, khắc họa sâu sắc những mất mát và sự hy sinh do chiến tranh gây ra.

II. Tóm tắt truyện

Câu chuyện kể về ông Sáu, một người lính rời xa gia đình để tham gia kháng chiến. Khi ông Sáu về thăm nhà sau nhiều năm xa cách, bé Thu, con gái ông, không nhận ra ba mình vì vết sẹo trên mặt ông. Suốt thời gian ông ở nhà, bé Thu lạnh lùng và xa lánh ba, không chịu gọi ông là “ba”. Đến ngày ông Sáu phải rời đi, bé Thu mới vỡ òa cảm xúc, nhận ra và gọi ông là “ba” trong nước mắt. Sau khi trở lại chiến trường, ông Sáu đã tự tay làm một chiếc lược ngà để tặng con. Tuy nhiên, ông Sáu hy sinh trước khi kịp trao chiếc lược cho bé Thu, và chiếc lược được người đồng đội gửi lại cho cô bé như một kỷ vật thiêng liêng.

III. Bố cục tác phẩm

Tác phẩm “Chiếc lược ngà” có thể chia thành ba phần chính:

1. Phần 1: Ông Sáu về thăm nhà sau nhiều năm xa cách, bé Thu không nhận ra ba và lạnh lùng với ông.
2. Phần 2: Bé Thu nhận ra ba, gọi ông là “ba” trong giây phút chia tay đầy xúc động.
3. Phần 3: Ông Sáu làm chiếc lược ngà để tặng con, nhưng không kịp trao nó vì ông đã hy sinh nơi chiến trường.
4. 

IV. Phân tích chi tiết tác phẩm

1. Hình ảnh ông Sáu

• Sự xa cách và khát khao gặp lại con: Ông Sáu là một người lính phải xa nhà từ khi con gái còn rất nhỏ. Nỗi nhớ con và khát khao được gặp lại con là động lực mạnh mẽ trong suốt những năm tháng chiến đấu gian khổ.
• Nỗi đau khi con gái không nhận ra mình: Khi về nhà, niềm hạnh phúc của ông Sáu nhanh chóng biến thành nỗi đau khi bé Thu không nhận ra ông và xa lánh ông vì vết sẹo trên mặt. Tình huống này thể hiện sự khốc liệt của chiến tranh, khi mà một người cha phải chịu nỗi đau tinh thần vì không thể gần gũi con.
• Tình yêu và sự hy sinh thầm lặng: Ông Sáu yêu con một cách thầm lặng, chịu đựng sự xa cách và cả sự lạnh lùng của con mà không một lời trách móc. Ông cố gắng đến gần con, nhưng hiểu rằng mình đã xa cách con quá lâu.
• Lòng yêu thương thể hiện qua việc làm chiếc lược ngà: Khi trở lại chiến trường, ông Sáu đã tự tay làm một chiếc lược ngà cho con, như một cách để bày tỏ tình yêu và nỗi nhớ với con gái. Chiếc lược không chỉ là món quà vật chất mà còn là biểu tượng cho tình yêu cha con sâu sắc.

2. Hình ảnh bé Thu chiếc lược ngà sơ đồ tư duy

• Sự bướng bỉnh và phản ứng của đứa trẻ: Ban đầu, bé Thu không nhận ra ông Sáu là ba mình vì vết sẹo trên mặt ông. Sự bướng bỉnh, lạnh lùng của bé phản ánh tâm lý của một đứa trẻ không hiểu được chiến tranh và hậu quả của nó. Bé Thu kiên quyết không chịu gọi ông Sáu là ba, dù ông luôn cố gắng gần gũi.
• Khoảnh khắc nhận ra ba: Sự bướng bỉnh của bé Thu tan biến vào giây phút chia tay khi bé bất ngờ nhận ra người đàn ông xa lạ chính là ba mình. Tiếng gọi "ba" của bé là sự vỡ òa cảm xúc, là tiếng nói của tình cảm yêu thương bị kìm nén bấy lâu.
• Nỗi đau mất ba và chiếc lược ngà: Sau khi ông Sáu hy sinh, bé Thu không còn có cơ hội gặp lại ba mình. Chiếc lược ngà mà ông Sáu làm tặng con trở thành kỷ vật quý giá, là biểu tượng cho tình cha con, cho tình yêu mà ông Sáu đã dành trọn cho bé Thu.

3. Chiếc lược ngà – Biểu tượng của tình phụ tử

• Chiếc lược ngà không chỉ là một món quà, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tình cảm cha con. Mỗi nét khắc trên chiếc lược là tình yêu, nỗi nhớ và sự hy sinh mà ông Sáu dành cho con gái.
• Chiếc lược ngà còn là biểu tượng cho sự kết nối giữa hai thế hệ trong hoàn cảnh chiến tranh. Nó là kỷ vật thiêng liêng mà ông Sáu không kịp trao cho con, nhưng lại được gửi đến con thông qua người đồng đội, như một cách để giữ mãi tình cảm thiêng liêng giữa hai cha con.

V. Giá trị nội dung và nghệ thuật

1. Giá trị nội dung

• Tình cảm gia đình: “Chiếc lược ngà” khắc họa sâu sắc tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cha con trong hoàn cảnh chiến tranh. Tình yêu thương của ông Sáu dành cho bé Thu, dù bị chiến tranh chia cắt, vẫn không hề phai nhạt.
• Nỗi đau chiến tranh: Tác phẩm cho thấy sự tàn khốc của chiến tranh, không chỉ gây ra mất mát về sinh mạng mà còn phá vỡ những mối quan hệ gia đình. Nó làm tổn thương tinh thần của những người lính như ông Sáu, khiến họ phải chịu đựng nỗi đau không được gần gũi với con cái.

2. Giá trị nghệ thuật

• Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật: Tác phẩm thể hiện tâm lý tinh tế của các nhân vật, đặc biệt là tâm lý của bé Thu khi không nhận ra ba, và tâm lý của ông Sáu khi bị con gái từ chối. Những diễn biến tâm lý được miêu tả chi tiết, chân thật.
• Tình huống truyện bất ngờ và xúc động: Tác giả xây dựng tình huống truyện độc đáo, đặc biệt là sự bướng bỉnh của bé Thu và giây phút bé nhận ra ba mình. Tình huống ấy tạo nên cao trào cảm xúc, khiến người đọc không khỏi xúc động.

VI. Tổng kết sơ đồ tư duy chiếc lược ngà

Tác phẩm “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng không chỉ là câu chuyện về tình phụ tử mà còn là lời tố cáo chiến tranh, lên án những đau khổ, mất mát mà nó gây ra cho con người. Với nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật đặc sắc và tình huống truyện đầy xúc động, “Chiếc lược ngà” đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc về tình cảm gia đình trong hoàn cảnh chiến tranh.